Là mình

Lý Lan

Tập thơ của nhà văn - dịch giả Lý Lan, một người tưởng như không làm thơ bao giờ, đúng hơn là không có thời gian để làm thơ.

Tên sách: Là mình
Tác giả: Lý Lan
Nhà xuất bản Văn nghệ, năm 2005

Mưa Sài Gòn nhiều khi rất lạ. Rào qua rồi chợt tắt. Rồi rào qua. Rồi tắt. Có khi mưa trong nắng. Có khi nắng trong mưa. Trời Sài Gòn nhiều khi rất "quái". Có khi nắng như đổ lửa, nắng cháy mặt đường. Có khi, như lúc này đây. Lạnh thấu vào nghe buôn buốt. 

Không biết có phải vì thế mà người Sài Gòn nhiều khi tính khí cũng lạ. Và nhà văn Lý Lan là một trong những người Sài Gòn lạ như thế. Mấy ngày gần đây, ai biết chuyện cũng râm ran việc Lý Lan làm thơ, in tập thơ Là mình và "cho không, biếu không" độc giả. Chỉ cần ai thích đọc thơ, gửi địa chỉ về email: hoalan20002000@yahoo.com">hoalan20002000@yahoo.com, chị sẽ trực tiếp gửi cuốn thơ qua đường bưu điện và chịu cả cước phí vận chuyển. Xem đó như một món quà Noel, quà cho những ngày cuối năm đang gấp gáp trôi qua. 

83 bài thơ trong một tập thơ in đẹp, sang trọng, dày nhỉnh hơn 100 trang. không có lời giới thiệu, lời mở đầu để giải thích, biện bạch vì sao có tập thơ của một người vốn không phải là một nhà thơ. Chỉ một dòng giản dị: tặng Mart. Và sau đó là lời Cám ơn thơ:"Những lúc như vầy tôi muốn cám ơn thơ. Tặng cho tôi. ngôn từ tôi đánh mất trong nỗi đau câm nín. Tặng cho tôi. xúc cảm tôi để chìm trong phẳng lặng hàng ngày. Tặng cho tôi. niềm cảm thông tôi ăn mày khắp thế gian. Những lúc như vầy tôi muốn.cám ơn thơ".

83 bài thơ nói về mọi chuyện của nhân tình thế thái. Ở đó thấp thoáng hình bóng người đàn bà cô đơn, người đàn bà lãng mạn, người đàn bà đánh mất tình yêu, người đàn bà luôn thấy chông chênh giữa cuộc sống đầy biến động: "đâu đâu cũng bất ổn. Còn chăng chỗ tựa tình yêu". Thơ Lý Lan có nhịp điệu của cái mưa trúc trắc Sài Gòn. Không vần điệu. không niêm luật, không tuân theo bất cứ thể loại nào. Tuy vậy, vẫn có nhịp riêng, nhẩn nha, "lộn xộn" nhưng đọng và sâu.  

83 bài thơ chất chứa bao nỗi niềm. Nỗi niềm kẻ tha hương, không phải tha hương trên đất nước mình mà trên một xứ sở lạ, dị biệt văn hóa, rồi chợt thổn thức khi thấy đàn ngỗng trời còn có bầy đàn để cùng bay: "Về nhà rồi hở lũ ngỗng trời may phước kia?". Lý Lan yêu muộn. Nhưng tình yêu trong thơ chị vẫn nồng nàn, day dứt, đắm say (Nửa đêm, bạn đời, gió thổi mây bay, người tình, nhớ, cơn chiêm bao, con cáo chùm nho, đề hoa, trả lời T., biên giới, yêu chơi).  

Có hai dòng cảm xúc chảy mạnh nhất trong tập thơ: Dòng cảm xúc về tình yêu con người, nhất là người phụ nữ. Đọc các bài: Ai liệng cho tôi cái quần, Phép lạ, Là mình, Đêm nở sanh, Mộng du, Chị em, Lỗi của người đàn bà, Giận ("tôi nói cho mà biết tôi là một người. đàn bà. vui buồn ghét giận ruột gan để ngoài da. còn sâu tận đáy lòng. điều gì tôi tự biết."), Bài ca mỗi ngày, Trên lộ đá đỏ, Cô giáo... mới thấy được Lý Lan trân trọng và thông cảm cho cuộc đời một người đàn bà như thế nào. Dòng cảm xúc thứ hai là về niềm cô đơn, sự hoang mang, mong manh của một kiếp người và những triết lý về cuộc đời: Cỏ xưa, Còn khóc được, Phà, Vòng đời, Lỗ trống, Hàng xóm, Chiều, Chiều ngủ ở quán cà phê, Chia tay, Đua xe, Khóc, Mưa, Ly dị, Thời gian, Người đưa qua sông, Nỗi niềm riêng, Ngọn đèn...

Cầm được tập thơ trên tay rồi vẫn còn tủm tỉm cười vì thấy ngộ nghĩnh thật. Thời buổi công nghệ, dịch vụ, hiếm có cái gì dễ dàng sở hữu được mà không phải mất tiền. Trong khi đó, lại được tặng cả một tập thơ hay, được mở cửa sổ tâm hồn của một người nổi tiếng. Thật ra đây đâu phải là chuyện lạ đầu tiên của Lý Lan. Nhớ cách đây mấy mươi năm, chị cũng từng là người tự phát hành sách mình, tự đạp xe cọc cạch giao tận nhà người đặt hàng mua, dẫu trưa có nắng chang chang, từ quận 5 đạp lên Gò Vấp vẫn chỉ lấy đúng giá tiền bìa sách. "Chơi đẹp" như thế thì đáng quý biết bao!

Thanh Vân